Phát biểu của đồng chí Nông Đức Mạnh, Tổng Bí thư BCH T.Ư 
Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội đại biểu toàn quốc  
lần thứ VII Hội Sinh viên Việt Nam
(Ngày 30 tháng 12 năm 2003)

Thưa Đoàn Chủ tịch,

Thưa các đồng chí đại biểu,

Thưa các vị khách quốc tế,

Các bạn sinh viên thân mến,

Tôi rất vui mừng đến dự Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Sinh viên Việt Nam lần thứ VII diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang tích cực thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết đại hội toàn quốc lần thứ IX của Đảng và đúng lúc chúng ta chuẩn bị chào đón một năm mới. Thay mặt Đảng và Nhà nước, tôi thân ái gửi đến các vị khách quý, các đại biểu, những đại diện ưu tú của sinh viên và tổ chức Hội Sinh viên Việt Nam và gửi  đến toàn thể cán bộ, hội viên, sinh viên cả nước lời chào mừng nồng nhiệt nhất.

Hơn nửa thế kỷ qua, dưới sự lãnh đạo của đảng, và Bác Hồ kính yêu mà trực tiếp là đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, sinh viên nước ta đã cùng với các lực lượng thanh niên đứng ở tuyến đầu của các cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, gian khổ, quyết liệt để giành lại độc lập, tự do cho Tổ quốc. Tinh thần yêu nước, hiếu học, sáng tạo, vượt khó vươn lên cũng như biết bao tấm gương sáng chiến đấu, hy sinh vì nước của sinh viên đã góp phần viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam .

Ngày nay trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,  lớp sinh viên mới, lực lượng ưu tú trong thanh niên, đang tiếp tục phát huy những truyền thống vẻ vang của cha ông, hăng hái ủng hộ và thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nỗ lực vượt bậc trong học tập, nghiên cứu, tu dưỡng, rèn luyện tài năng và đạo đức, lập được nhiều thành tích xuất sắc. Đông đảo sinh viên đã tích cực tham gia công tác xã hội, chia sẻ trách nhiệm với những khó khăn của cộng đồng.

Tôi rất vui mừng được biết trong 5 năm qua, có hàng triệu lượt sinh viên theo lời kêu gọi của tổ chức Đoàn và tổ chức Hội đã hăng hái tham gia phong trào thanh niên tình nguyện, nhất là các chiến dịch thanh niên, học sinh, sinh viên tình nguyện trong các dịp hè đi đến các vùng sâu, vùng xa giúp đỡ đồng bào xây dựng nông thôn, phát triển sản xuất, chăm sóc y tế, khắc phục hậu quả thiên tai, hiến máu nhân đạo v.v...  Hàng nghìn sinh viên ra trường đã xung phong nhận công tác ở các địa bàn còn  nhiều khó khăn, gian khổ... Những việc làm rất có ý nghĩa đó của sinh viên ta được xã hội ghi nhận, hoan nghênh, ủng hộ.

Thay mặt Đảng và Nhà nước, tôi nhiệt liệt biểu dương những thành tích xuất sắc trong học tập, nghiên cứu, trong hoạt động xã hội của toàn thể hội viên, sinh viên và công tác Hội cũng như phong trào sinh viên thời gian qua. Chúc phong trào sinh viên và công tác Đoàn, công tác Hội Sinh viên tiếp tục đạt nhiều thành tích hơn nữa trong nhiệm kỳ mới.

Thưa các đồng chí và các bạn thân mến,

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng xác định “Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”. Mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của chúng ta trong 10 năm đầu thế kỷ này là đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. đây là sự nghiệp vẻ vang của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, trong đó, với vai trò lực lượng ưu tú trong thế hệ trẻ, là lớp người có học vấn, có sức khỏe, có trình độ chuyên môn, được đào tạo có hệ thống, các thế hệ sinh viên chính là nguồn  nhân lực có chất lượng cao rất quí báu của xã hội ta. Các bạn là lực lượng sẽ có những đóng góp quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đi đầu chiếm lĩnh những đỉnh cao của khoa học và công nghệ tiên tiến. Nửa thế kỷ trước, Bác Hồ dạy: "Dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em". Giờ đây lời dạy của Bác cũng là mong ước thiết tha của toàn dân, của Đảng và Nhà nước ta. Đảng ta luôn khẳng định vai trò quyết định của thế hệ trẻ đối với quá trình xây dựng và phát triển đất nước, luôn đặt niềm tin vững chắc vào thanh niên, vào sinh viên và không ngừng cổ vũ các bạn ra sức phát huy mọi tiềm năng sáng tạo để gánh vác những nhiệm vụ nặng nề nhưng rất vẻ vang và hoàn thành tốt những nhiệm vụ đó.

Trong thời kỳ cách mạng mới, nhiều thách thức lớn đang ở phía trước đòi hỏi các bạn phải kiên cường phấn đấu vượt qua. Song nhiều vận hội đang chờ đón các bạn, tạo ra những điều kiện thuận lợi để các bạn lập thân, lập nghiệp, cống hiến nhiều nhất cho đất nước, thực hiện ước mơ, hoài bão thành đạt của mình. Đảng ta đã đề ra đường lối : "Phát triển khoa học và công nghệ, cùng với phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”, Quốc hội thông qua "Luật Giáo dục", Chính phủ ban hành "Chiến lược phát triển thanh niên", "Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo"..., như vậy là những cơ sở cần thiết đã được tạo ra. Mặt khác quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là môi trường thuận lợi để các bạn sinh viên có thể học tập, rèn luyện đạt kết quả tốt nhất. Mọi hứa hẹn thành đạt, cống hiến, trưởng thành đang trong tay các bạn, nếu tất cả đều quyết tâm vươn lên không ngừng, vượt qua khó khăn, thử thách bằng ý chí quật cường, tài năng sáng tạo, trí tuệ của con người Việt Nam, sinh viên Việt Nam. Chúng ta cần luôn ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ: "Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Chúng ta đều biết rằng, một quốc gia mà thanh niên hưng thì quốc gia hưng, thanh niên mạnh thì quốc gia mạnh. Thời thanh niên là thời hoàng kim của đời người. Nhiều phát hiện và phát minh quan trọng của các nhà khoa học đều nảy sinh vào thời kỳ thanh niên tràn đầy nhựa sống. Edixơn năm 29 tuổi đã phát minh ra máy ghi âm, khi 31 tuổi đã phát minh ra đèn điện ; Bell 29 tuổi phát minh ra điện thoại ; Anhxtanh 26 tuổi đưa ra thuyết tương đối nghĩa hẹp; Mác - Ăngghen  khi đưa ra “tuyên ngôn cộng sản” là 30 tuổi và 28 tuổi. Chúng ta muốn theo kịp nhịp bước của tiến bộ khoa học - kỹ thuật thế giới, thì cần phải không ngừng bồi dưỡng, đào tạo ra hàng loạt nhân tài trẻ tuổi ưu tú. Hàng loạt nhân tài trẻ tuổi ưu tú trưởng thành lên và “hậu sinh khả úy” là tiêu chí của sự nghiệp hưng thịnh, phát đạt. Vì vậy, không có lý do gì thế hệ sinh viên và những trí thức trẻ ngày nay, trong điều kiện thuận lợi hơn cha anh mình lại không ra sức tranh thủ thời gian để học tập, rèn luyện, góp phần đưa nước nhà phát triển về mọi mặt với trách nhiệm và tinh thần tự giác cao nhất. Các bạn phải là một bộ phận của lực lượng đi đầu trong quá trình xây dựng  xã hội học tập, góp sức đưa trình độ học vấn của thanh niên và nhân dân nước ta ngày càng lên cao ngang tầm đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng.

Giữ vững độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội là mục tiêu phấn đấu của toàn đảng, toàn dân và toàn quân ta, là trách nhiệm vẻ vang của thế hệ trẻ, là biểu hiện cụ thể của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong thời kỳ mới. Chúng ta phấn đấu để xây dựng và phát triển đất nước, nhất thiết không thể tụt hậu so với các nước chung quanh, đó là ý chí, là quyết tâm không gì lay chuyển được của dân tộc ta, của chính thế hệ thanh niên, của sinh viên Việt Nam và đội ngũ trí thức trẻ đông đảo đang hoạt động trên khắp mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Hiện nay, bên cạnh đại bộ phận sinh viên đang gắng sức phấn đấu, miệt mài học tập, tích cực rèn luyện, hăng hái tham gia các hoạt động xã hội,... nêu gương tốt trên nhiều mặt, được thầy cô, bè bạn yêu mến, xã hội hoan nghênh, vẫn còn những sinh viên chưa dành hết tâm sức vào việc học tập, rèn luyện dẫn đến chất lượng đào tạo chưa cao, bất cập với yêu cầu nhiệm vụ được giao sau khi ra trường. Một bộ phận sinh viên thờ ơ với sinh hoạt tập thể, thiếu nhạy cảm trước những diễn biến tình hình trong nước và trên thế giới, nhận thức chính trị hạn chế,  có những biểu hiện của lối sống thực dụng, cá nhân chủ nghĩa, tha hóa về đạo đức, lối sống. Đó là những mặt yếu kém cần được kịp thời khắc phục.

Chúng ta cần thấy rằng các thế lực thù địch luôn có những thủ đoạn tinh vi và xảo quyệt nhằm phá hoại sự nghiệp cách mạng của nước ta, trong đó sinh viên là đối tượng chúng luôn nhằm tới. Do đó sinh viên phải vững vàng, chẳng những “tự mình đề kháng" mà còn góp phần tuyên truyền, vận động, cùng các tầng lớp thanh niên và nhân dân kiên quyết đập tan mọi thủ đoạn phá hoại ấy. Tôi đề nghị các cấp uỷ Đảng, chính quyền hết sức quan tâm, tạo điều kiện để tổ chức Đoàn và Hội Sinh viên trong nhà trường hoạt động tốt, giúp đỡ anh chị em sinh viên tạo dựng bản lĩnh chính trị và khả năng đấu tranh thắng lợi trong mọi hoàn cảnh.

Thưa các đồng chí và các bạn thân mến,

Đại hội lần này của Hội Sinh viên Việt Nam cần dành thời gian trao đổi ý kiến và quyết định về công tác của Hội và phong trào sinh viên trong giai đoạn mới. Trước hết, cần xác định rõ Hội là một tổ chức chính trị - xã hội của sinh viên Việt Nam, vì vậy Hội phải là một lực lượng giáo dục trong nhà trường, tích cực tham gia mọi quá trình bồi dưỡng, đào tạo sinh viên thành người trí thức trẻ phát triển toàn diện theo tinh thần cải cách giáo dục của Đảng và Nhà nước ta. Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên cần làm cho các bạn sinh viên hiểu rằng cải cách giáo dục là việc lớn không chỉ riêng của ngành Giáo dục, của các ngành hữu quan mà là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân theo tư tưởng 'Trồng Người" của Bác Hồ; do đó, sinh viên không thể là người ngoài cuộc, trái lại là chủ thể tích cực của quá trình này.

Với vị trí là một tổ chức chính trị - xã hội của sinh viên, Hội Sinh viên Việt Nam phải làm tốt vai trò là chiếc cầu nối giữa Đảng - chính quyền - đoàn thể với sinh viên. Tổ chức Hội, nhất là ở cơ sơ,ó phải được xây dựng vững mạnh, có đủ năng lực tập hợp sinh viên, làm người bạn gần gũi, đồng hành với sinh viên, vận động và hỗ trợ đắc lực cho sinh viên học tập, rèn luyện, trước hết là bồi dưỡng cho sinh viên về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống lành mạnh nuôi dưỡng, phát huy, khích lệ những ước mơ, hoài bão chính đáng của sinh viên bằng các hình thức phong phú, hấp dẫn nhưng thiết thực; tạo ra những diễn đàn bổ ích, lý thú để cuốn hút sự tham gia của đông đảo sinh viên. Trong mọi hoạt động, Hội cần lắng nghe, nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng và chăm lo cuộc sống thường ngày của sinh viên. Muốn làm được như vậy, Hội cần chú trọng phối hợp với Đoàn Thanh niên, dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, tích cực phát hiện, tuyển chọn để bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác Hội có tâm huyết, có năng lực vận động quần chúng; đoàn viên, hội viên, cán bộ phải thực sự là những người gương mẫu.

Từ diễn đàn Đại hội này, tôi mong rằng các cấp, các ngành giáo dục - đào tạo, lao động, tài chính, thể dục thể thao v.v... có kế hoạch, biện pháp hỗ trợ thiết thực cho phong trào sinh viên và Hội Sinh viên về mọi mặt trong thời gian tới, tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách để tổ chức tốt hoạt động tốt hơn.

Hoạt động của Hội Sinh viên phải xuất phát từ lợi ích chính đáng, thiết thân của sinh viên, do sinh viên, vì sinh viên. Cần nghiên cứu, tìm hiểu kỹ tâm tư, nguyện vọng của sinh viên, cả những khó khăn trong học tập, nghiên cứu, ăn ở, sinh hoạt, vui chơi giải trí..., trên cơ sở đó, đề xuất với Chính phủ ban hành hoặc bổ sung những chế độ, chính sách tạo điều kiện cho sinh viên học tập tốt, rèn luyện tốt, nhất là chính sách khuyến học, khuyến tài một cách thiết thực, cụ thể, việc gì có thể làm được thì làm ngay. Chiến lược phát triển giáo dục, chiến lược phát triển khoa học và, công nghệ, chiến lược phát triển thanh niên phải trở thành một tổng thể nhất quán và gắn liền với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Làm được như vậy sẽ mở ra thời kỳ mới về đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao nhằm đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Tôi tin rằng, thế hệ sinh viên Việt Nam ngày nay sẽ tiếp nối xuất sắc truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, là một thế hệ sinh viên yêu nước nồng nàn, giác ngộ lý tưởng cách mạng sâu sắc, kiên định con đường đã lựa chọn; có học vấn cao, chuyên môn giỏi, thích ứng nhanh, có đạo đức, phẩm chất trong sáng, có chí lớn trong học tập, nghiên cứu, sáng tạo vươn tới đỉnh cao của khoa học, và công nghệ, quyết không cam chịu thua kém bất cứ ai; có tinh thần thương yêu gắn bó với nhân dân, có lối sống tốt đẹp, trình độ thẩm mỹ lành mạnh và thể lực dồi dào.

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa yêu quý của chúng ta luôn kỳ vọng ở kết quả học tập, rèn luyện của các bạn sinh viên.

Xin chúc Đại hội lần thứ VII Hội Sinh viên Việt Nam thành công tốt đẹp. Chúc các đại biểu, các vị khách quý mạnh khoẻ, hạnh phúc.

Xin trân trọng cảm ơn.